Püritenizm Nedir? Püritenler Kimdir? Amerika'ya Nezaman Gittiler?

Puritenizm-nedir-Puritenler-kim
Püritenizm, 16. yüzyıl İngiltere'sinde ortaya çıkmış bir dini harekettir. Kilise ve ve krallığın baskısı sonucu 17.yüzyılın sonlarından itibaren Amerika'da kolonilere göç etmeye başlamışlardır. Püriten göçü, Amerika'nın toplumsal yaşamının şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.

Püritenizm'in Ortaya Çıkışı


İngiliz dini yaşamı Kral Henry'nin 1530'lu yıllarda Roma Katolik Kilisesi'nin otoritesini reddetmesiyle tamamen değişti. Yeni kurulan Anglikan Kilisesi diğer reform hareketlerinden farklıydı. Katolik mezhebindeki ayinler ve ibadet şekilleri büyük ölçüde devam etti. Ancak dini otorite Papa'dan krala geçmişti.

Kral Henry'nin reformunu yeterli bulmayan ve Anglikan Kilisesi'ni tüm Katolik ritüellerinden ayırmak isteyen bu dönemde Püritan olarak adlandırılmaya başladılar. Diğerleri tarafından fazla hassas ve ayrılıkçı olarak görülüyorlardı.

İngiltere'nin sonraki yılları Katolik ve Protestan mücadeleleri ile geçti. Kral Edward ve danışmanları Prostestanlığı benimsemişken sonraki Katolik Kraliçe Mary Protestanlara savaş açtı. II.Elizabeth'in tahta çıkması ile tekrar Protestanlığa dönüldü.

1560'lı yıllardaki Püritenler reformu güçlendirmek için harekete geçtiler. Piskoposluk düzeninden vazgeçerek Presbiteryen bir kilise kurmak için parlementoda destek bulmaya çalıştılar. Yavaş işleyen Reform sürecinden de şikayetçiydiler. Kalvinist İskoç Kralı VI. James'in tahta çıkması ile istedikleri Reform'un gerçekleşeceğini umuyorlardı.

1603'te Kraliçe Elizabeth, VI.James'i varisi olarak kabul edince Püritenlerin umutları yeşerdi. Bu gelişmelere rağmen bazı Püriten grupları gitgide daha radikal hale geliyorlardı. Püriten toplulukları kendilerini Ulusal kiliseden ayırdıklarını ilan etmeye başladılar. İngiliz Şehirlerini terk edip “Tanrı'nın Şehri”ne gitme düşüncesi yaygınlaşmaya başladı.


Amerika'ya Göçün Başlangıcı


Anglikan Kilisesi'ni reddettiklerini ilan etmelerinden sonra bazı Püritenler güvenliklerinden endişe etmeye başladı. Öte yandan tamamen kendi inançlarına göre yaşayacakları şehirler kurma fikri pek çok Püriteni etkilemişti.

1604'teki Hampton Court Konferansı'ndan sonra Püritenlere yönelik bir uyum sağlama şartı politikası geliştirildi.Uzlaşmayı kabul etmeyenler için göç fikri daha cazip hale geliyordu.

İlk şehir kurma girişimi 1608'de Hollanda'da gerçekleşti. Ardından bir grup 1620'de New England (Modern Amerika)'da Plymouth'a gitti. Aynı yıl sonra daha organize bir şekilde Massachusetts Körfezi'ne bir göç yaşandı.Amerika kıtasına olan göç ailelerin toplu halde göç etmesiydi. Oldukça dindar bir yaşam sürüyorlardı.

Amerika'da Püritenizm


Amerika'daki Püriten kolonilerinin kuruluş amacı Tanrı'nın kanunlarının geçerli olduğu bir çeşit Ütopya kurmaktı. Sivil toplum kilisenin çevresinde örgütleniyordu. Püritenler insanın doğduktan sonra ancak sıkı bir disiplin sonucu arınabileceğine inanıyorlardı. Ağır işler ve çalışkanlık dini bir görev olarak görülüyordu. Püritenlerin çalışkanlığı diğer topluluklar tarafından övülse de zina ve sarhoşluk gibi suçlara verdikleri ağır cezalar göze batıyordu.

Püritenlik Erken dönem Amerika'sının inanç dünyasında bir boşluğu kapatıyordu. Teoloji ve ahlak felsefesi gibi alanlarda entelektüel tartışmalara katkıda bulundu. Püritenler maddi dünyaya karşı büyük bir özdisiplin ile dini yaşamı temsil ediyordu. Yine de inançlarındaki tutuculuğa karşılık Prüten kiliseleri ve toplulukları zayıf bir örgütlenmeye sahiplerdi. Dini anlaşmazlıklar kolaylıkla bölünmeye sebebiyet verebiliyordu.

Püritenliği'n Zayıflaması


17.yüzyıldan sonra Püritenlar siyaset üzerindeki etkilerini kaybetmeye başladı. Sürekli göç alan daha özgürlükçü Amerika'da katı Püriten yaşam stilinin devam etmesi mümkün gözükmüyordu. Yinede ahlaki tutumları ve anlayışları Amerikan toplumundan etkili olmaya devam etti.


Yorum Gönder

0 Yorumlar