Eşya Hukukunda İyi Niyetin Rolü Hakların Kazanılması Kullanılması ve Korunması

calinan-mali-geri-alma

Eşya Hukukunda İyi Niyetin Rolü, Hakların Kazanılması

Sahibinin elinden rızasıyla çıkan taşınırı iyi niyetli teslim alan teslim anında ayni hakkı kazanır. Bu durumda iyi niyet eşyanın teslim alındığı anda önemlidir. İyi niyet yoksa mülkiyet asla kazanılmaz.

Ödünç Verilen Eşyanın başkasına satılması:

Örnek: X kişisi Y kişisine birkaç haftalığına bir kitabı ödünç vermiştir Y kişisi Z kişisine ödünç aldığı bu kitabı satıyor. Normal şartlarda Z kişisin kitabın mülkiyetine sahip olması için kitabı X kişisinden almalıydı fakat kitabın sahibini Y kişisi olarak bildiği için Z kişisi iyi niyetlidir. X kişisi kitabı Y kişisine rızası ile verdiği ve Z kişisi iyi niyetli olduğu için Z kişisi kitabın mülkiyetine sahip olur.

Çalınan Eşyanın başkasına satılması:

Örnek: A kişisinin kol saatini B kişisi çalarak C kişisine satıyor, C kişisi iyi niyetli ise kol saati A kişisinin rızası dışında alındığı için 5 yıl iyi niyet hali kesintisiz devam etmesi suretiyle mülkiyet hakkını kazanır. A kişisi dava açarak 5 yıl içerisinde eşyayı geri alabilir, C kişisi 2 yıl sonra saatin çalıntı olduğunu öğrenirse iyi niyet biteceği için mülkiyet hakkı kazanma imkanı kalmaz.
C kişisi 2 yıl iyi niyetle eşyaya sahip olup sonrasında eşyayı satarsa satın alan yeni kişinin mülkiyet kazanması için 3 yıl iyi niyetle eşyaya sahip olması gerekir.
C Kişisi 2 yıl iyi niyetle eşyaya sahip olup sonrasında eşyayı çaldırırsa, 1 yıl içerisinde çalandan davacı olması veya eşyayı geri alması durumunda iyi niyet kaldığı zamandan 2 yıldan devam eder.
Araya kötü niyet girmedikten sonra eşyanın el değiştirmesi bir önem arz etmez, mülkiyet için aranan 5 yıl kesintisiz iyi niyettir.


Pazar, Dükkan, Açık artırma, e Ticaret Sitesinden Alınan çalıntı eşya:

Örnek: A kişisine ait olan bir eşyayı B kişisi çalmak suretiyle dükkan, pazar yeri, açık artırma gibi yerlerde C kişisine satması halinde C kişisi iyi niyetliyse (Çalıntı mal olduğunu bilmiyorsa) eşyayı 5 yıl iyi niyetli olarak (çalıntı olduğunu öğrenmeyerek) elinde tutarsa eşyanın mülkiyetine sahip olur. 5 yıl tamamlanmadan A kişisi C kişisinden eşyayı geri almak isterse eğer C kişisine ödediği parayı teslim etmek zorundadır. Eğer satış Dükkan, pazaryeri, açık artırma üzerinden yapılmasaydı A eşyanın parasını ödemeden eşyayı geri alırdı. Ayrıca C kişisi eşyayı piyasa değerinin çok altında bir fiyata alıp çalıntı olduğunu bilmiyordum dese dahi burada iyi niyetten bahsedilemez.


Para ve hamiline yazılı senetler sahibinin rızası dışında elinden çıkmış olsa dahi iyi niyetli teslim alan teslimle ayni hakkı kazanır.
Örneğin: A kişisi B kişisinin cüzdanını çalıp C kişisine borcunu çaldığı para ile ödedi ve cüzdanı da C kişisine hediye etti C kişisi iyi niyetli ise eğer A kişisi C kişisinden parasını talep edemez fakat 5 yıl iyi niyet süresi dolmamışsa cüzdanı geri almak için dava açabilir.

Hukukun Kullanılması: 

Hakların kullanılmasında dürüstlük kuralı geçerlidir. Hukuki manada dürüstlük amacına uygun hareket etmek anlamına gelir. Dürüstlük kuralının uygulandığı hallerden bazıları
  • Borcun ifası
  • Sözleşmenin tamamlanması
  • Sözleşmenin yorumlanması
  • Sözleşmenin uyarlanması
  • Sözleşme öncesi ilişkilerde
  • Boşluk doldurmada (Hakimin hakkaniyetle davranma yükümlülüğü)


Hakların Korunması

İhkakı hak (Kişinin haklarını kendi koruması) yasaktır. Hakların korunması devlete aittir. İstisnaya örnek meşru mudafa hakkıdır.

Yorum Gönder

0 Yorumlar