Tacir Kimdir? | Tacir ve Tacir Olmanın Yükümlülükleri


tacir-kimdir-tacir-nedir

Gerçek Kişi Tacir


Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kişiye gerçek kişi tacir denir. Gerçek kişi tacir sıfatına sahip olmak için; bir ticari işletmenin varlığı, bu ticari işletmenin işletilmesi ve bu ticari işletmenin kısmen dahi olsa kişinin kendi adına işletmesi gerekmektedir.

Tacir Sayılma: Tacir olmaya bağlanan bazı haklar ve yükümlülükler bulunmaktadır. Tacir sayılanlar tacir olmanın yükümlülüklerine katlanırken, haklarından da yararlanmaktadırlar.

Tacir Gibi Sorumlu Olma: Tacir gibi sorumlu olanlar, tacir olmaya bağlanan haklardan yararlanamazlar, sadece yükümlülüklere katlanırlar
Örnek: Bir ticari işletme açmış gibi, gerek kendi adına gerek hukuken var olmayan bir şirket adına ortak sıfatıyla işlem yapanlar iyi niyetli üçüncü kişiler karşısında tacir gibi sorumlu olurlar.
Örnek 2: Bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten küçük ya da kısıtlı, tacir sayılır. Ticari işletme küçük ya da kısıtlı tarafından değil veli veya vasi tarafından işletilir. Küçük ya da kısıtlı olan tacir sayılırken bunların kanuni temsilcileri de tacir gibi sorumlu olmaktadır.

TÜZEL KİŞİ TACİR


Ticari Şirketler:Türk Ticaret Kanunu’na göre; Ticaret şirketleri kolektif, komandit, limited, anonim şirketler ve kooperatiflerdir.

Ticari İşletme İşleten Dernek ve Vakıflar: Sosyal ve manevi amaçları gerçekleştirmek amacıyla kurulan dernek ve vakıfların tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Gerek dernekler gerekse vakıflar amaçlarına ulaşabilmek için ticari işletme işletebilirler, bu durumda ticari işletme işleten dernek ve vakıf tacir sıfatına sahip olur. Kamu yararına çalışan dernek ve vakıflar bir ticari işletme işletse dahi tacir sayılmazlar.

Kamu Tüzel Kişileri Tarafından Kurulan İşletmeler: Devlet, belediye gibi kamu tüzel kişiliğine sahip olan kuruluşlar tarafından ticari işletme kurulması mümkündür. Bu durumda kamu tüzel kişisi tacir sıfatına sahip değildir. Bunlar tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar tacir sıfatına sahip olur.

Donatma İştiraki: Birden çok kişinin paylı mülkiyet şeklinde malik oldukları bir gemiyi, aralarında yapmış oldukları bir sözleşme gereğince hepsi adına ve hesabına kullanmaları durumunda donatma iştirakinden söz edilir. Donatma iştirakinin tüzel kişiliği yoktur, tacir değildir fakat tacir olmaya bağlanan sonuçlara tabidir.



TACİR OLMANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ


Ticaret Unvanı Seçme ve Kullanma:Ticaret unvanı, taciri diğer tacirlerden ayırt etmeye yarayan tanıtma aracıdır. Her tacir ticaret unvanı seçmek ve kullanmakla yükümlüdür.

İflasa Tabi Olma: Tacir olmaya bağlanan en önemli sonuçlardan biri iflasa tabi olmadır. Tacirler hem ticari borçlarından hem de ticari olmayan borçlarından dolayı iflasa tabidirler. Tacirin kendisi de alacaklıları da tacirin iflasını talep edebilir. Kural olarak sadece tacirler iflasa tabidir.

Ticaret Siciline Kayıt Olma: Her tacir ticari işletmesi açıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını, ticari işletmenin merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür.

Ticaret ve Sanayi Odalarına Kaydolma: Gerçek ve tüzel kişi tacir ayrımı yapılmaksızın tüm tacirler işletmelerinin bulunduğu yerdeki ticaret ve sanayi odalarına kaydolmak zorundadır.

Ticari Defterleri Tutma ve Saklama: Her tacir ticari defter tutmak zorundadır. Tacirler kanunen tutmak zorunda oldukları defterleri ve işletmenin gerekli kıldığı diğer defter ve belgeleri Türk Ticaret Kanunu’na göre on yıl Vergi Usul Kanunu’na göre beş yıl saklamak zorundadır.

Basiretli İş Adamı Gibi Hareket Etme:Tacir, ticari işletmesiyle ilgili işlerinde tedbirli, sağduyulu, ileriyi gören bir tacirden beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür. Tacir ticari işletmesiyle ilgili işlemlerde, içinde bulunduğu şahsi duruma ve yeteneğe göre değil aynı ticaret dalında faaliyette bulunan öngörülü ve tedbirli bir tacirden beklenen özeni göstermelidir.

Ücret ve Cezai Şartın İndirimini İsteyememe: Tacirler basiretli iş adamı gibi davranmakla yükümlü olduklarından dolayı kararlaştırılan ücret ve cezai şart fahiş olsa dahi bunun indirilmesini mahkemeden talep edemezler.

Fatura Verme: Ticari işletmesiyle ilgili bir iş ya da hizmet görmüş ya da mal satmış tacirden, diğer taraf kendisine bir fatura verilmesini ve bedelin ödenmesi durumunda bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir. Faturayı alan taraf aldığı tarihten itibaren sekiz gün içerisinde faturanın içeriğine itiraz etmezse bu faturayı kabul etmiş sayılır.

HER İKİ TARAFIN TACİR OLMASINA BAĞLANAN YÜKÜMLÜLÜKLER


İhbar ve İhtarlarda Belli şekillere Uyma Zorunluluğu: Her iki tarafın tacir olması durumunda belli işlemler belli şekillerde yapılır. Karşı tarafı temerrüde  düşürme, sözleşmeyi fesih, sözleşmeden rücu işlemleri taahhütlü mektup, telgraf, noter ve elektronik imzaya sahip e-posta aracılığıyla yapılır.
Alacakların Temerrüdü: Her iki tarafın tacir olması durumunda alacaklı temerrüde düşerse, Borçlar kanunu’ndaki şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın mahkemeden malın satışına izin vermesi istenilebilir.

Hapis Hakkı: Alacağını güvence altına almak isteyen alacaklının, borçlunun zilyetliğinde bunan menkul mal veya kıymetli evrakı alıkoyma hakkına denir.

Satılan Malın Ayıplı Olması: Ayıplı mal teslimi gerçekleşmesi durumunda; malın ayıplı olduğu açıkça belliyse, alıcı tacir iki gün içinde durumu satıcıya bildirmelidir. Malın ayıplı olduğu açıkça belli değilse, alıcı tacir malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde eşyayı muayene etmeli/ettirmelidir. Malın ayıplı olduğu bu sürelerde de anlaşılamıyorsa, en geç iki yıl içinde malın ayıplı olduğunun tespiti gerekmektedir.

TÜRK TİCARET KANUNU’NDA ESNAFA DA UYGULANABİLECEK HÜKÜMLER


Kural olarak tacirlere uygulanabilecek hükümler esnaflara uygulanamaz ancak bazı hükümler hem tacirlere hem esnaflara uygulanabilmektedir bunlar;

  • Hapis hakkı
  • Ücret ve faiz isteme hakkı
  • İşletme adı seçme ve kullanma
  • Ticari işlemlerde taşınır rehni kanunu hükümleri


Yorum Gönder

0 Yorumlar