Anonim Şirketler | Nasıl Kurulur? | Özellikleri Nelerdir?



anonim-sirket-ozellikleri-nelerdirANONİM ŞİRKETLER


En az gerçek veya tüzel kişi tarafından ortaklarına kar payı (temettü) dağıtmak amacıyla kurulurlar.
Şirket sözleşmesi yazılı şekilde yapılır ve 30 gün içinde ticaret siciline tescil edilir. Tescille birlikte şirket tüzel kişilik kazanır. Tacir sıfatına sahip olan şirket tüzel kişiliğidir.
Tescilden önce ve şirket sözleşmesinde bulunması gereken zorunlu unsurlar bulunmazsa adi şirkete ilişkin hükümler uygulanır.
Ortaklar; 2. dereceden + sınırlı + adi sorumludur.
Ortaklar sınırsız sorumlu olduklarından şahsi emek, ticari itibar, mesleki tecrübe gibi unsurlar dahi sermaye payı olarak getiremezler.

Esas (sabit) sermayeli anonim şirketler; asgari 50.000 TL’yle kurulurlar. Sermayeyi değiştirme yetkisi Genel Kurulundadır.
Kayıtlı sermayeli anonim şirketler; asgari 100.000 TL’yle kurulurlar. Sermayeyi değiştirme yetkisi Yönetim Kurulundadır.

Eskiden bakanlık izniyle anonim şirket kurulması, tüm anonim şirketler için geçerli bir kuraldı. Artık belli başlı şirket tipleri dışında anonim şirket kurmak herhangi bir izne tabi değildir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın izniyle kurulabilecek anonim şirketlerin bazıları şunlardır;

  • Bankalar 
  • Factoring-Leasing şirketleri 
  • Sigorta şirketleri 
  • Döviz bürosu işleten şirketler 
  • Bağımsız denetim kuruluşları 
  • Umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler 



Sorumluluk

1. Kuruluştan Önce Yapılan İşlemlerden Sorumluluk 

Kuruluş işlemleri başlayıp, şirket tüzel kişilik kazanıncaya kadar geçen dönemde adi şirkete ilişkin hükümler uygulanmaktadır. Bu aşamada yapılan taahhütlerden bizzat kurucular sorumludurlar. Şirketin tüzel kişilik kazandığı tarihten itibaren üç ay içinde yönetim kurulu yapılan işlemlerin anonim şirkete ait olduğunu kabul ederse sorumluluk şirkete ait olur.

2. Genel Anlamda Sorumluluk 


  • Belgede sahtecilik yapılması
  • Sermaye ödenmemesine karşın bu yükümlülükler yerine getirilmiş gibi yapılması 
  • Nakit dışındaki sermayeye değer biçerken hile yapılması 

SPK’dan izinsiz para toplanması eylemlerini kusurlu olarak gerçekleştiren;

  • Kurucular 
  • Yönetim kurulu üyeleri 
  • Yöneticiler 
  • Denetçiler 

Tasfiye memurlarının müteselsil sorumlulukları bulunmaktadır. Bu kişiler aleyhine 2 yıl – 5 yıl içerisinde sorumluluk davası açılabilir. Sorumluluk davasını;

  • Şirket tüzel kişiliği 
  • Pay sahipleri 
  • Alacaklılar; açabilir.
Sorumluluğu ortadan kaldıran sebepler;

  • Zaman aşımı
  • Kusursuzluk
  • İbra; kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, denetçilerin sorumluluklarının olmadıkları ile ilgili genel kurul kararına ibra kararı denir. Şirketin tescili tarihinden itibaren 4 yıl geçmedikçe ibra kararı alınamaz. Ancak azınlık pay sahipleri (HKAŞ’lerde 1/10 ve HAAŞ’lerde 1/20 paya sahip olanlar) 4 yıldan sonraki ibraya karşı çıkarlarsa ibra gene gerçekleşmez.


     Yönetim Kurulu 


  • Yönetim kurulu şirketin yönetim ve temsil yetkisine sahip olan organıdır. 
  • Yönetim kurulu en az bir gerçek ya da tüzel kişiden oluşur.
  • Yönetim kurulu üyesi olabilmek için tam ehliyet şartı aranmaktadır. 
  • Yönetim Kurulu üyeleri, genel kurul tarafından seçilir. 
  • İlk yönetim kurulu üyeleri anonim şirket sözleşmesinde gösterilir.
  • Yönetim kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır.
  • Yönetim kurulu yönetim ve temsil yetkisini üyelerden birine, birkaçına ya da dışarıdan bir kişiye bırakabilir. Yönetim ve temsil yetkisi yönetim kurulu üyelerinden bir ya da birkaçına bırakılırsa “murahhas üye”, dışarıdan bir kişiye bırakılırsa “müdür” adını alır.
  • Yönetim kurulu üyelerinin temsil yetkisi birlikte imza ya da merkez şubenin işiyle sınırlandırılabilir.

      Yönetim Kurulu olamayacak olanlar; 
      + Küçükler - Kısıtlılar
      + İflasına hükmedilmiş olanlar
      + Devlet memurları
      + Aynı şirketi denetleyen denetçiler
      + İbra edilmemiş eski yönetim kurulu üyeleri

  • Yönetim kurulu, anonim şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde, üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır, toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar alır. 
  • Hiçbir yönetim kurulu üyesi diğer bir üyeyi temsilen oy kullanamaz. 
  • Yönetim kurulu üyelerinin bir oy hakkı bulunmaktadır. Bu oyu kabul ya da ret şeklinde kullanabilirler. Çekimser oy kullanmak mümkün değildir.
  • Yönetim kurulu toplantısında yapılan oylamada eşitlik çıkarsa, konu ikinci kez yapılacak toplantıya bırakılır. Bu toplantıda da oylamada eşitlik çıkması halinde teklif reddedilmiş sayılır. 
  • Yönetim kurulu her zaman görevde olduğundan, bir gündem oluşturulmasına gerek yoktur. Yönetim kurulu toplantılarında gündeme bağlılık ilkesine uyulmaz.



      Yönetim Kurulunun Görevleri 


  • Şirket işlerinin yönetilmesi 
  • Şirketin üçüncü kişilere karşı temsil edilmesi 
  • Şirket defter ve belgelerinin düzenlenmesi ve genel kurula sunulması 
  • Bilanço ve kar zarar hesaplarının düzenlenmesi 
  • Genel kurulun toplantıya çağrılması 
  • Şirketin tescil ve ilan işlemlerinin yapılması 
  • İflas halinde iflasın ertelenmesi için bir iyileştirme projesi hazırlamak


     Yönetim Kurulu Üyelerinin Hak ve Borçları 


  • İdari haklar; yönetim kurulu toplantısı yapılmasını talep etmek, teklif sunmak, oy kullanmak, yapılan işlemlerle ilgili bilgi almak ve inceleme yapmak 
  • Mali haklar; ücret, huzur hakkı, kazanç payı, ikramiye 
  • Şirket işleriyle ilgili özenli ve sadık davranmak, şirket sırlarını saklamak 
  • Rekabet yasağına tabi olmak
  • Şirketle ticari iş yapmamak 
  • Yönetim kurulu üyeleri şirkete borçlanamazlar. 


Yönetim kurulu üyeleri kurul halinde yapılan işlemlerden kurul halinde, şahsen yapılan işlemlerden şahsen sorumludur.

     Genel Kurul


  • Genel kurul, yılda olağan olarak bir kez şirket merkezinin bulunduğu yerde toplanır. 
  • Anonim şirket genel kurulunu; 

      + Yönetim Kurulu
      + Azınlık Pay Sahipleri
      + Tek Pay Sahibi
      + Tasfiye Memurları toplantıya çağırabilir.

  • Genel kurula toplantıya çağrı toplantıdan en az iki hafta önce yapılmalıdır. 
  • Genel kurulda gündeme bağlılık ilkesi uygulanır. Gündemde olmayan konular genel kurul toplantılarında görüşülemez, bu konularda karar alınamaz. 
  • Genel kurul gündeminde; 

      + Bilanço ve kar-zarar hesaplarının onaylanması
      + Yönetim kurulunun yıllık raporlarının okunması
      + Yönetim kurulu üyelerinin ibrası konuları mutlaka bulunmalıdır.

  • Gündeme bağlılık ilkesinin bazı istisnaları bulunmaktadır. Bunlar; 

      + Yönetim kurulu üyelerinin görevden alınması
      + Özel denetçi atanması
      + Azınlığın talebiyle bilançonun görüşülmesinin bir ay sonraya ertelenmesidir.

  • Bütün pay sahiplerinin hazır bulunması durumunda çağrısız genel kurul toplantısı yapılabilir.
  • Çağrısız genel kurul toplantılarında gündeme bağlılık ilkesi uygulanmaz.



      Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü 

      Yokluk

  • Toplantı yapılmadan veya toplantı yeter sayıları sağlanmadan alınan kararlar yok hükmündedir. 
      Butlan

  • Pay sahibinin, genel kurula katılma, oy kullanma, bilgi alma, inceleme ve denetim talep etme hakkını kaldıran genel kurul kararları 
  • Anonim şirketin temel yapısını bozan

       İptal Davası 

  • Genel kurulda alınan kararların kanuna, anonim şirket sözleşmesine veya iyiniyet kurallarına aykırı olması halinde iptal yaptırımı uygulanır. 
  • İptal davasını açabilecek olanlar; pay sahipleri, yönetim kurulu veya yönetim kurulu üyeleridir. 
  • Genel kurul toplantısına katılmış, karara olumsuz oy vermiş ve karara muhalefet ettiğini tutanağa geçirmiş olan pay sahipleri iptal davası açabilir. 
  • İptal davasını yönetim kurulu üyeleri veya pay sahipleri açmışsa şirketi yönetim kurulu temsil eder. Ancak davayı yönetim kurulu açmışsa şirketi mahkeme tarafından atanan kayyum temsil eder. 
  • İptal davası kararın alındığı tarihten 3 ay içerisinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılır. 


Denetçiler
Anonim şirketlerde iki tip denetçi vardır; Hesap denetçileri ve özel denetçiler. Denetçi olunacaksa; yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir ya da bağımsız denetim kuruluşları tarafından denetim gerçekleştirilir.

Hesap Denetçileri 
Denetçiler;
Genel Kurul
Mahkeme (Mahkemeden isteyecek olanlar; yönetim kurulu, yönetim kurulu üyeleri veya pay sahipleridir.)
Yönetim Kurulu tarafından atanır.
Görevdeki denetçiyi görevden mahkeme alır. Görevden alınma davasını yönetim kurulu veya azınlık pay sahipleri açabilir.
Denetçinin verebileceği 4 görüş vardır;
+ Olumlu Görüş
+ Sınırlandırılmış Olumlu Görüş
+ Olumsuz Görüş
+ Görüş Vermekten Kaçınma
Olumsuz görüş ve görüş vermekten kaçınma durumunda; YK, bu görüşleri aldığı tarihten itibaren 4 işgünü içinde GK’u toplantıya çağırır. Mevcut YK’u düşer. Çağrılan GK, yeni bir YK oluşturur. Yeni YK, 6 ay içerisinde bütün finansal tabloları hazırlayıp denetime sokar.

Özel Denetçiler
Özel denetçi atama talebi kabul edilirse; 30 gün içinde özel denetçi atanır.
Özel denetçi atama talebi reddedilirse; + Azınlık pay sahipleri
+ Paylarının değeri 1 milyon TL’yi bulanlar
3 ay içinde özel denetçi atanmasını ATM’den talep ederler.

Pay Sahipleri  


Anonim şirketlerin sermayesi belirli ve paylara bölünmüştür. Şirket tüzel kişilik kazandığında ortaya çıkan paylara “çıplak pay” adı verilir. Çıplak paylar henüz bir senede bağlanmamış olan, yalnızca pay defterinde yazılı olan paylardır.
Anonim şirketlerde paylar nama veya hamiline yazılı olabilir. Hamiline yazılı pay çıkartılabilmesi için pay bedelinin tamamen ödenmiş olması gerekir.
Anonim şirketlerde her bir payın nominal(itibari) değeri asgari 1 kuruştur.
Bir kişi birden fazla paya sahip olabilir. Ancak bir pay en fazla bir kişide olabilir. Birden fazla kişinin bir payı edinmesi mümkün değildir. Pay sahiplerinin; Kar payı, tasfiye payı, genel kurul toplantılarına katılıp, oy kullanma, genel kurul kararlarına katılmama, bu karar aleyhine iptal davası açma, özel denetçi atanmasını talep etme, rüçhan (öncelik) hakkı vardır.
Pay senetleri dışında, şirkete ortak olmanın sağlayacağı hakları sağlamayan yalnızca net kazanca, tasfiye sonucunda ortaya çıkan tasfiye payına katılma hakkı veren ya da yeni çıkartılan pay senetlerini önceden alma hakkı tanıyan ve “intifa senedi” olarak nitelendirilen senetler vardır.

     Sona Erme Sebepleri 


  • Amacın gerçekleşmesi
  • Amacın imkansız hale gelmesi
  • Sürenin dolması
  • Şirketin iflası
  • Genel Kurulun fesih kararı
  • Birleşme ve katılma
  • Sermayenin 2/3’ünün kaybedilmesi 
  • Ortakların oybirliği
  • Zorunlu organların oluşturulamaması
  • Mahkeme kararı


Tasfiye Aşaması

 Tasfiye; şirket mevcutlarının nakde çevrilmesi, borçların ödenmesi ve kalan paranın ortaklara dağıtılmasıdır. Tasfiye aşamasında şirketin ticaret unvanına “tasfiye halindedir” eki alınır.
Tasfiye işlemelerini tasfiye memurları gerçekleştirir. Tasfiye memurları; şirket sözleşmesiyle veya genel kurul kararıyla görevlendirilir. Bu şekilde seçilmemişse, tasfiye işlemlerini yönetim kurulu gerçekleştirir. Tasfiye mahkeme kararıyla gerçekleşmişse mahkeme tarafından tasfiye memuru atanır.
Tasfiye iç tasfiye ve dış tasfiye olmak üzere iki aşamadan oluşur. Öncelikle dış tasfiye yapılarak şirketin üçüncü kişilerle olan bağları kopartılır.
 Dış tasfiye aşamasında aktifler ve pasifler hesaplanır, aktifler nakde çevrilir. Üçüncü kişilerden alacaklar varsa, bunlar tahsil edilir. Üçüncü kişilere borçlar varsa, bunlar ödenir. Ortakların şirketten alacakları varsa bunlar da dış tasfiye aşamasında ödenir.
 İç tasfiye aşamasında, dış tasfiye sonucunda elde edilen para ile ortakların şirkete getirdikleri sermaye payları iade edilir. Bunun üzerine kalan para kar olarak nitelendirilir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa kar ortaklar arasında eşit olarak dağıtılır. Zarar varsa yine ortaklar arasında eşit olarak dağıtılır.
 Tasfiye aşamasının sonunda tasfiye memurları terkin talebinde bulunurlar. Terkinle birlikte anonim şirket tüzel kişiliği ortadan kalkar.




Yorum Gönder

0 Yorumlar